Διαταραχές Κατάποσης

Η δυσκολία που μπορεί να εμφανίσει ο άνθρωπος στο να καταπίνει ή δυσφαγία όπως αναφέρεται, είναι ένα συχνό πρόβλημα που μπορεί δυνητικά να πλήξει όλες τις ηλικιακές ομάδες.

Με τον όρο δυσφαγία αναφερόμαστε στο αίσθημα δυσκολίας όταν περνά στερεά ή υγρή τροφή από το στόμα στο στομάχι. Οι λόγοι που μπορεί αυτό να συμβαίνει είναι πολλοί και διαφορετικοί, γι αυτό απαιτείται λεπτομερής εξέταση και λήψη αναλυτικού ιστορικού από την πλευρά του Ωτορινολαρυγγολόγου.

Καθώς η δυσφαγία μπορεί να κρύβει κάποιο σοβαρό νόσημα, όπως έναν όγκο ή κάποια νευρολογική διαταραχή, αν η δυσκολία στην κατάποση δεν υποχωρήσει μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα, τότε θα πρέπει ο ασθενής να επισκεφτεί τον ΩΡΛ.

Τί συμβαίνει κατά την κατάποση;

Ο άνθρωπος μέσα στη μέρα καταπίνει εκατοντάδες φορές και συγκεκριμένα όταν καταπίνει το σάλιο του, όταν τρώει ή πίνει. Η φυσιολογική αυτή διαδικασία της κατάποσης περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

  1. Στάδιο κατά το οποίο ο βλωμός (μπουκιά) βρίσκεται μέσα στη στοματική κοιλότητα. Με τη βοήθεια του σάλιου και των συστατικών του προετοιμάζεται ώστε να προχωρήσει στο φάρυγγα
  2. Στάδιο προώθησης του βλωμού με τη βοήθεια της γλώσσας προς το φάρυγγα
  3. Στάδιο όπου ο βλωμός περνάει από το φάρυγγα
  4. Στάδιο τέταρτο όπου η τροφή διέρχεται από τον οισοφάγο στο στομάχι

Τα πρώτα δύο στάδια έχουν κάποιον εκούσιο έλεγχο, αλλά τα δύο τελευταία είναι πλήρως ακούσια στάδια.

Παθήσεις που προκαλούν οξεία δυσφαγία είναι:

Αίτια και Παθήσεις που προκαλούν χρόνια δυσφαγία είναι:

Ποιά συμπτώματα θα πρέπει να ανησυχήσουν τους ασθενείς ;

Συμπτώματα που θα πρέπει να προβληματίσουν τους ασθενείς μας με πιθανή διαταραχή κατάποσης είναι η σιελόρροια, ο βήχας και το πνίξιμο κατά το φαγητό, το αίσθημα στάσης της τροφής στο λαιμό, το αίσθημα πίεσης και δυσφορία στο λαιμό και στο στήθος, η απώλεια βάρους (λόγω χρόνιας δυσφαγίας), η εισρόφηση και η διαταραχή της φώνησης. Η περίπτωση εισροφήσεων χρήζει άμεσης εκτίμησης, μιας και ο ασθενής κινδυνεύει από λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος.

Διάγνωση διαταραχών κατάποσης

Η διάγνωση των παθήσεων της δυσφαγίας προϋποθέτουν μια λεπτομερή εξέταση από τον ΩΡΛ, ο οποίος θα πρέπει να λάβει αρκετές πληροφορίες από το ιστορικό του ασθενούς. Αφού γίνει λήψη ιστορικού και ψηλάφηση τραχήλου ακολουθεί εξέταση του λάρυγγα με τις εξετάσεις:

  • Επισκόπηση στοματικής κοιλότητας και στοματοφάρυγγα
  • Έμμεση λαρυγγοσκόπηση, με χρήση κατόπτρου και φακού κεφαλής
  • Ενδοσκόπηση λάρυγγα και του φάρυγγα με άκαμπτο ενδοσκόπιο 70 μοιρών ή εύκαμπτο ενδοσκόπιο στο Ιατρείο. Στη συνέχεια ενδεχομένως να συστήσει οισοφαγοσκόπηση ή κάποια απεικονιστική μέθοδο όπως είναι η μαγνητική τομογραφία.
  • Δοκιμασία κατάποσης: Είναι ειδική δοκιμασία εξέτασης με τη χρήση εύκαμπτου ενδοσκοπίου. Στο ιατρείο μας πραγματοποιείται με τη συνεργασία ειδικού Λογοθεραπευτή. Αξιολογείται επίσης τον κίνδυνο εισροφήσεων και πιθανών λοιμώξεων που μπορεί να εμφανίσει ο ασθενής με δυσφαγία. Εφαρμόζεται η ενδοσκοπική αξιολόγηση με εύκαμπρο ενδοσκόπιο FEES (Fiberoptic Endoscopic Evaluation of swallowing).  Η Δοκιμασία Κατάποσης μπορεί να γίνει κατ΄οίκον σε μη περιπατητικούς ασθενείς.

Θεραπεία διαταραχών κατάποσης

Θεραπευτική προσέγγιση:

Ανοιχτό Δίκτυο Διεπιστημονικής Διαχείρισης Δυσφαγίας (Open Swallowing Network).
Ανοιχτή Διεπιστημονική Ομάδα Κατάποσης
Η διερεύνηση και η αντιμετώπιση της δυσφαγίας απαιτούν συχνά τη συνεργασία πολλών επαγγελματιών υγείας. Με γνώμονα την ολιστική φροντίδα του ασθενούς, στο ιατρείο μας εφαρμόζεται ένα μοντέλο Ανοιχτής Διεπιστημονικής Ομάδας Κατάποσης.
Στην ομάδα μπορούν να συμμετέχουν, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περιστατικού λογοθεραπευτές, νευρολόγοι, γαστρεντερολόγοι, πνευμονολόγοι, παθολόγοι, διαιτολόγοι και άλλοι επαγγελματίες υγείας που εμπλέκονται στη διάγνωση και θεραπεία της δυσφαγίας.
Η ομάδα είναι ανοιχτή στη συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό ή θεραπευτή κάθε ασθενούς. Στόχος δεν είναι η αντικατάσταση των υπαρχόντων συνεργασιών, αλλά ο συντονισμός της επιστημονικής επικοινωνίας, η ανταλλαγή γνώσεων και η από κοινού λήψη αποφάσεων, ώστε κάθε ασθενής να λαμβάνει εξατομικευμένη και ολοκληρωμένη φροντίδα.
Πιστεύουμε ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση της δυσφαγίας βασίζεται στη συνεργασία, στον αμοιβαίο σεβασμό μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και στην ενεργό συμμετοχή όλων όσοι φροντίζουν τον ασθενή. Ο ιδιος ο όρος “δίκτυο” υποδηλώνει ότι δεν υπάρχουν μόνιμα μέλη ούτε αποκλεισμοί. Για κάθε περιστατικό συμμετέχουν οι επαγγελματίες που ήδη το παρακολουθούν ή χρειάζονται για τη συγκεκριμένη περίπτωση.
Στόχος μας είναι το κάθε περιστατικό με δυφαγία να αντιμετωπίζεται όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένα, αλλά και ο κάθε συνάδελφος να παραμένει ενεργό μέλος της θεραπευτικής ομάδας.
Αθηνά Ζαράχη