H Δρ. Αθηνά Ζαράχη, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων στον τομέα της Φωνιατρικής, εξηγεί:
Φωνιατρική και Διαταραχές Κατάποσης
Διαταραχές φώνησης
Ο τομέας της Φωνιατρικής και Διαταραχών κατάποσης αποτελεί τμήμα του τομέα της Λαρυγγολογίας, μιας και οι παθήσεις των λειτουργιών της φώνησης και της κατάποσης, αποτελούν ουσιαστικά παθήσεις του λάρυγγα.
Ο εν λόγω τομέας εδραιώθηκε ως ξεχωριστή οντότητα με σκοπό την παροχή εξειδικευμένης και εμπεριστατωμένης γνώσης στα διαγνωστικά προβλήματα που καλείται να λύσει ο εκάστοτε εξειδικευμένος Ωτορινολαρυγγολόγος, σχετικά με τις παθήσεις της φώνησης και κατάποσης.
Δύο λόγια για τη λειτουργία της φωνής του ανθρώπου:
Ο λάρυγγας, ως βασικό όργανο που μετέχει στην παραγωγή της φωνής του ανθρώπου, μπορεί να σχηματίσει ήχο μόνον όταν πάλλονται οι φωνητικές πτυχές. Βασικό ρόλο στην παραγωγή φωνής διαδραματίζουν τόσο το καλυπτικό επιθήλιο όσο και το στρώμα λεπτού συνδετικού ιστού (lamina propria). Ο αρχικός ήχος που παράγεται στη γλωττίδα, τροποποιείται από τις κινήσεις του φάρυγγα, της υπερώας, της γλώσσας και των χειλέων και τελικά διαμορφώνεται διαφορετικά για το σχηματισμό της ομιλίας. Η φωνητική λειτουργία, το εύρος φωνής, η τονική ενίσχυση, η ηχητική χροιά και η αντήχηση, δηλαδή τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της φωνής, διαφοροποιούνται από άτομο σε άτομο και προσδίδουν την αντίστοιχη χαρακτηριστική τελική χροιά στον κάθε άνθρωπο. Στην ομιλία χρησιμοποιείται το ίδιο μυϊκό σύστημα που λειτουργεί και στην ήρεμη αναπνοή, αλλά με ανταγωνιστικό τρόπο. Συγκεκριμένα, η εκπνοή διαρκεί περισσότερο από την εισπνοή, ο αριθμός των αναπνοών ελαττώνεται και ο όγκος του αέρα μεταβάλλεται με βάση τις ανάγκες του ομιλητή.
Περιγραφικά θα λέγαμε ότι στην παραγωγή της φωνής συμμετέχει:
-Ένα σύστημα παραγωγής αέρα, που είναι οι πνεύμονες καθώς και οι βρόγχοι και η τραχεία, που τον προωθούν σε
– Ένα σύστημα εκπομπής, το οποίο αποτελείται από το λάρυγγα και κυρίως τις φωνητικές χορδές, που ανοίγουν για να εισέλθει ο αέρας κατά την εισπνοή, ενώ κλείνουν και πάλλονται κατά την εκπνοή, δίνοντας τόνο στον ήχο
– Ένα σύστημα αντήχησης, το οποίο αποτελείται από μια σειρά κοιλοτήτων όπως η κοιλία του Morgagni, ο φάρυγγας, η στοματική κοιλότητα, η μύτη και οι παραρρίνιοι κόλποι
– Ένα σύστημα άρθρωσης, το οποίο απαρτίζεται από διάφορους σχηματισμούς (χείλη, γλώσσα, υπερώα, οδοντικός φραγμός). Στο επίπεδο αυτών των σχηματισμών διακόπτεται ο εκπνεόμενος αέρας, με αποτέλεσμα να αρθρώνονται οι διάφορες συλλαβές.
Οποιαδήποτε αλλοίωση στις ιδιότητες της φωνής όπως η διάρκεια, η ένταση, η σταθερότητα, η καθαρότητα, η απαλότητα, η ευελιξία και η αντοχή, αλλά και στα ακουστικά χαρακτηριστικά της φωνής όπως η συχνότητα, η οξύτητα, η θεμελιώδης συχνότητα, η ένταση, ο τόνος, το τέμπο, ο ρυθμός, θα πρέπει να προβληματίσουν τον ειδικό ΩΡΛ ιατρό και να προβεί σε περεταίρω διερεύνηση της λειτουργικότητας της φωνής.
Παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν αλλοίωση και βλάβη στη φώνηση είναι:
– Φωνοτραυματικές βλάβες φωνητικών χορδών, όπως πολύποδες στις φωνητικές χορδές, φωνητικά οζίδια ή κομβία (vocal fold nodules/ singer‘s nodules), κύστεις φωνητικών χορδών, ενδοχορδική αιμορραγία, φωνητική αύλακα (sulcus vocalis), οίδημα Reinke (πολυποειδής εκφύλιση φωνητικών χορδών) κ.α.
-Νευρομυϊκές διαταραχές, όπως η μυασθένεια Gravis
-Φλεγμονώδεις παθήσεις, όπως η λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση
-Διαταραχές κινητικότητας λάρυγγα- Νευρολογικές παθήσεις
-Κακοήθεις αλλοιώσεις των φωνητικών χορδών, όπως καρκινώματα του λάρυγγα και των φωνητικών χορδών
– Τραυματισμός και παράλυση του λαρυγγικού νεύρου, μετά από χειρουργικές επεμβάσεις κεφαλής και τραχήλου, όπως η θυρεοειδεκτομή
-Τραυματική κάκωση λάρυγγα και τραχείας
-Ηλικιακές δυσφωνίες (Ηβηφωνία, Πρεσβυφωνία)
Η ολοκληρωμένη εξέταση της φωνής των ασθενών μας που πάσχουν από κάποια διαταραχή στη φώνηση, θα πρέπει να περιλαμβάνει τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού, την αντικειμενική εξέταση λοιπών συστημάτων εκτός το λάρυγγα, την αξιολόγηση της φωνής με εξειδικευμένες τεχνικές όπως η ανάγνωση με ηχητική κάλυψη ή η αξιολόγηση της έντασης και συχνότητας του ασθενούς, αλλά και την εξέταση του λάρυγγα με έμμεση λαρυγγοσκόπηση, ενδοσκόπηση λάρυγγα και την εξειδικευμένη μέθοδο της Στροβοσκόπησης.
ü Η πληθυσμιακή ομάδα των μουσικών, των εκπαιδευτικών, των ηθοποιών και των ατόμων που αναπόφευκτα κάνουν χρήση ή/και κατάχρηση της φωνής, χρίζουν ιδιαίτερης φροντίδας και εξέτασης
ü Η διαχείριση του ασθενούς που πάσχει από κάποια διαταραχή στη φώνηση πολλές φορές χρήζει λογοθεραπευτικής προσέγγισης. Έτσι, η καλή συνεργασία μεταξύ του ΩΡΛ ιατρού και του λογοπεδικού/ λογοθεραπευτή είναι απαραίτητη για την τροποποίηση και ενδυνάμωση του τρόπου παραγωγής της φωνής!
ü Η σημασία της πρόληψης και προστασίας του λάρυγγα και τη φωνής από τον ίδιο τον ασθενή είναι μεγάλη, γεγονός που αποδεικνύει η επιβάρυνση της φωνής σε περιπτώσεις κατάχρησης καπνίσματος και αλκοόλ, υπερβολικής κόπωσης της φωνής, λαθεμένης τοποθέτησης της φωνής. Έτσι, η σωστή υγιεινή της φωνής και η φωνητική συντήρηση είναι πολύ χρήσιμες.
Η αξιολόγηση των διαταραχών φωνής στο Ιατρείο μας, όταν απαιτείται, πραγματοποιείται με ειδικά ερευνητικά πρωτόκολλα, διεθνώς αναγνωρισμένα.
Όταν απαιτείται επίσης, προτείνεται φωνοθεραπευτική παρέμβαση από ειδικούς φωνοθεραπευτές.
